به گزارش وبسایت دکور ساختمان، بازار در تاریخ ایران به عنوان قلب تپنده شهر و ستون فقرات حیات اجتماعی، سیاسی و مذهبی شناخته شده است. این نهاد پیوندی ناگسستنی میان اقتصاد، مذهب و اجتماع ایجاد کرده که در کمتر تمدنی با این عمق و گستردگی دیده میشود.
از منظر تاریخی، بازار ایرانی در پویش اجتماعی ایرانیان نقش مهمی داشته است. این نهاد به عنوان یک فضای عمومی، مرکز اطلاعرسانی شفاهی و کانون همبستگیهای ملی عمل کرده است. بازار در ایران سنتی، تنها محل مبادله کالا نبود؛ بلکه محلی برای تولید سرمایه اجتماعی بود که بر پایه اعتماد، اعتبار و روابط چهرهبهچهره استوار میشد.
با گذار به سوی الگوهای نوین اقتصادی، جایگاه و حقوق اصناف و بازاریان دستخوش تغییرات بنیادین شده است. در حالی که اقتصاد بازار بر پایه تصمیمات غیرمتمرکز، نظام عرضه و تقاضا و کاهش دخالتهای دستوری دولت تعریف میشود، شاهد نوعی تقابل میان ساختار سنتی بازار و مدیریت متمرکز دولتی بودهایم.
در دوران معاصر، دولتها تلاش کردهاند اصناف را به عنوان بازوی اجرایی و نظارتی خود در کنترل قیمتها و جمعآوری مالیات به کار بگیرند، بدون آنکه اختیارات مدیریتی متناسبی به آنها واگذار کنند. با این حال، نادیده گرفتن حقوق صاحبان حرفه و اصناف در مقابل تکالیف و وظایف سنگینی که دولتها بر دوش آنها میگذارند، یکی از چالشهای اساسی در این میان است.
حقوق اصناف شامل آزادی در کسبوکار، شفافیت در قوانین مالیاتی و مشارکت فعال در تدوین آییننامههایی و سیاستهایی است که مستقیماً بر معیشت آنها و مسائلی مانند ارز خارجی اثر میگذارد. تجربه کشورهای توسعهیافته نشان داده است که نظامهای اقتصادی مبتنی بر بازار، زمانی موفق میشوند که نهادهای واسط مثل اتحادیهها و اصناف، قدرتمند و مستقل باشند.
در ایران نیز، برای عبور از بنبستهای اقتصادی، راهی جز بازگشت به الگوی «بازار مستقل و دولت ناظر» وجود ندارد. اگر دولت بخشی جدی از مدیریت اقتصاد را به اصناف واگذار کند، نه تنها بار سنگینی از دوش خود برداشته، بلکه از یک شبکه عظیم اجتماعی برای ثباتبخشی به اقتصاد بهرهمند شده است.
احترام به حقوق مالکیت و آزادیهای اقتصادی اصناف، انگیزهای برای سرمایهگذاری طولانیمدت ایجاد میکند. از سوی دیگر، اصناف نیز وظایفی بر عهده دارند؛ وظایفی چون مدرنسازی ساختار توزیع، رعایت حقوق مصرفکننده و انطباق با استانداردهای نوین جهانی.
به رسمیت شناختن حقوق اصناف، نه یک امتیاز، بلکه یک ضرورت راهبردی برای آینده ملی است. در نهایت، پیوند میان بازار و توسعه ایران، پیوندی دیرینه و عمیق است. بازار ایرانی با تکیه بر سنتهای بومی و تجارب تاریخی، پتانسیل بالایی برای کمک به جهش اقتصادی دارد.
منبع: وبسایت مهر نیوز
